Domatesin Yeni Merkezi Denizli

19 ilçesinde farklı farklı tarım ürünleri adeta tarım cenneti olan Denizli’de son yıllarda seracılık faaliyetleri hızla artıyor. İlk önce modern seralarla başlayan Denizli’nin seracılık serüveni kapalı sistem sera ve yayla seracılığı ile devam ediyor. Buldan ve Sarayköy’de jeotermal ile ısınan topraksız bilgisayar yardımıyla yapılan modern üretimin yanında; 650 metre rakımlı Çal, Çameli, Acıpayam, Tavas ve Serinhisar ilçelerinde yayla seracılığı, 150 metre rakımlı Güney’in Ertuğrul Mahallesi’nde ise normal seracılık yapılıyor. 580 dekar jeotermal ısıtmalı modern seranın bulunduğu Denizli’de 5 ilçede bulunan yayla seracılığının toplam alanı ise 180 dekar. Denizli’de, Güney’deki 53 dekar sera alanı birlikte toplam 813 dekar sera alanı bulunuyor. Ana üretim olarak domatesin üretildiği seralarca bunun yanında biber ve salatalık üretimi de yapılıyor.

YAYLA DA ÇAL

Denizli’de sınıfına göre en büyük sera alanı ise Çal ve Saraköy’de bulunuyor. Yayla seracılığında yeni adım atan Çal’da 5 dekardan başlayan yayla seracılığı serüveni bir anda 50 dekarı aşan boyutlara uzandı. Torry cinsi ihracat domatesinin üretildiği ilçede Kale biberine alternatif olarak biber üretimi de yapılıyor. Geçen yıl üzümlerini don vuran Çallılar yayla seracılığında iddialı. Çal Belediyesi ve Çal Ziraat Odası işbirliği ile kurulan Yeşil Çal A.Ş. ile ürünlerini ihraç eden üretici ilk hasadını Temmuz ayının başında yaptı. İlk ihracatı da 21 bin ton ile Rusya’ya yapan Çallı üretici 21 tonluk ikinci tırı ise Suudi Arabistan’a gönderdi. Dekar başına üretimin 25 ton olduğu yayla seracılığında üretim Ekim ayında sona erecek.

JEOTERMALDE SARAYKÖY

Jeotermal ısıtmalı seralarda ise Sarayköy başı çekiyor. 550 dekar jeotermal ısıtmalı seranın bulunduğu Denizli’de bu alanın büyük bir çoğunluğunu elinde bulunduran Sarayköy, yılın 12 ayı üretimin yapıldığı bir alan. Topraksız üretimin yapıldığı ilçede son teknoloji ile salkım domates üretimi yapılıyor. Her yılın Ağustos ayında ilk dikimin yapıldığı modern seralarda bilgisayar destekli ve bombus arıları ile tozlaşmanın yapıldığı üretim gelecek yılın Temmuz ayına kadar devam ediyor. Modern seralarda dekar başına üretim ise 30-35 ton civarında. Yıllık üretim ise 220 bin ton civarında gerçekleşiyor. Denizli piyasasına bir firma hariç sürülmeyen yerli ürünler İstanbul, İzmir ve Bursa gibi büyükşehirlerin marketlerinde tüketici ile buluşuyor.

İHRACAT RUSYA VE ARAPLARA

Son yıllarda hızla artan seralarda üretilen ürünlerin büyük çoğunluğu ise ihraç ediliyor. Bu yıl ilk kez Çal ve Çameli’den Rusya ve Suudi Arabistan’a ihracat yapıldı. İki ülkeye toplamda 80 bin tona yakın ihracat yapıldı. Bu iki ülkenin yanında ilerleyen yıllarda Avrupa ve İran gibi ülkelere de domates ihracatı yapılacak.

ACIPAYAM DOMATESİ İÇ PİYASAYA

Seracılık faaliyetlerinin en eski yapım merkezi ise Acıpayam. İlçede özellikle Darıveren Mahallesi ve çevresinde yapılan sera ürünlerinin çoğu Denizli’de iç pazarda tüketiliyor. Yıllardır yapılan arı tohum uygulaması ile üretilen ürünler sertifikası olmasa da organik üretim olarak tüketicinin beğenisine sunuluyor. Acıpayam’ın yanında Tavas ve Serinhisar’da üretilen ürünlerin bir kısmı da iç piyasaya sürülüyor.

GÜNEY SALATALIK MERKEZİ

6 ilçenin aksine Güney’in Ertuğrul Mahallesi’nde ise domatesin yerine genellikle salatalık üretimi yapılıyor. 53 dekar alanda 150 metre rakımlı arazide yapılan üretim dekar başına 10 ton civarında üretim yapılıyor.

MALİYETLER ÇOK YÜKSEK

Kilo başında 1 ile 3 lira arasında fiyatlara satılan sera ürünlerinin yanında maliyetleri de göze çarpıyor. Modern seralarda dekar başına 50 Euro’ya mal olan seralar, yayla tipinde ise demir kalitesine göre arsa payı hariç dekar başına 25-35 bin lira arasında değişen fiyatlara mal oluyor. Üretici bu kadar maliyetle boğuşurken devlet ise seracılık faaliyetlerinde ciddi destek veriyor. Üretici isterse sera kurulumu üreticilerin kendi imkânları ile yapabildiği gibi, Ziraat Bankasının veya Tarım Kredi kooperatiflerinin düşük faizli kredileri ve Or-köy kapsamındaki kredileri ile de yararlanıyor. Devlet bunların yanında, domates güvesi feromon kullananlara dekar başına 60 TL, Bambus arısı kullanarak üretim yapılması durumunda dekar başına 120 TL, Biyolojik mücadele ile üretime dekar başına 350 TL karşılıksız destek yapıyor.