Denizli
03 Aralık, 2022, Cumartesi
  • DOLAR
    18.63
  • EURO
    19.62
  • ALTIN
    1077.0
  • BIST
    4962.97
  • BTC
    17055.503$

Savant Sendromu

21 Kasım 2022, Pazartesi 10:11
Savant Sendromu

Otizm başta olmak üzere zihinsel ve gelişimsel anlamda engellere sahip olan bireylerde, bu durumla zıtlık gösterecek boyutta şaşırtıcı yeteneklerin bulunduğu görülür.

Bu durum tıpta Savant sendromu olarak adlandırılan bir sendrom olup dünyaca dahi olarak tanınan, önemli buluşlara ve çalışmalara imza atmış birçok bireyde teşhis edilmiştir. Doğumsal olarak görülen veya sonradan gelişimi olabilen Savant Sendromu, otizm teşhisi almış her 10 bireyden 1 tanesinde görülür.

Buna ek olarak zihinsel engele, gelişimsel geriliğe ve beyin hasarlarına neden olan birçok rahatsızlıkta da Savant Sendromu'na bağlı yetenek ve beceriler gözlenir.

Zihinsel geriliğe neden olabilen sorunların çocukluk döneminde teşhisi ve nitelikli özel eğitim sayesinde Savant becerileri erken evrede tespit edilebilir.

SAVANT SENDROMU NEDİR?

Savant Sendromu, önemli düzeyde zihinsel engellere sahip olan bir bireyin bazı yetenekleri genel ortalamanın çok daha üzerinde sergilemesi ile karakterize bir tablodur.

İlk olarak 1887 yılında Down sendromunu da tıp literatürüne kazandırmış olan Dr. Langdon Down tarafından tanımlanan Savant sendromu, Fransızcada "Bilge" anlamına gelen "Savoir" kelimesinden türetilmiştir. İlk dönemlerde "İdiot Savant" veya "Otistik Savant" gibi farklı adlandırmalar yapılmış olsa da gerek bu tabirlerin yanlış ve aşağılayıcı olması gerekse otizm dışındaki zihinsel gelişim bozukluklarda da bu durumun görülebilmesi nedeniyle bu tıbbi tablonun Savant sendromu olarak adlandırılmasına karar verilmiştir. Vakaların birçoğunda zihinsel geriliğinin otizme bağlı olması ve otizm ile Savant arasında çok güçlü bir bağ bulunmasına karşın tüm olguların yaklaşık yarısında merkezi sinir sistemine ilişkin bozukluklar ve gelişimsel yetersizlikler söz konusudur. Savant becerileri, konjenital (doğumsal) olabileceği gibi çocukluk ve hatta yetişkinlik döneminde de ortaya çıkabilir. Yeteneklerin sonradan ortaya çıktığı tür, edinilmiş Savant olarak da adlandırılır. Bilim dünyası tarafından bu tarz hastalarda hafızanın mükemmel bir derinlikte olduğu, fakat çok dar bir alanda sınırlı kaldığı ifade edilir. 

SAVANT SENDROMU BELİRTİLERİ NELERDİR?

Savant sendromu, en sık otizmli bireylerde görülür. Otizm, diğer bireylerle sosyal etkileşimde bulunmayı güçleştiren, ilgiyi sınırlandıran ve tekrar edici davranışlara neden olan bir tür nörogelişimsel bozukluktur. Bu gelişimsel bozukluk, bir akıl hastalığı veya ruh sağlığına ilişkin bir bozukluk olarak tanımlamak yanlıştır. Tıp dilinde otizm spektrum bozukluğu olarak da adlandırılan otizmin en yaygın belirtileri şunlardır:

Göz teması kurmakta zorlanma,

Eğlence, ilgi ve başarıların paylaşılmasına ilgi duymama,

Empati kurmakta, bir diğer deyişle karşıdakinin acı, üzüntü ve mutluluk gibi duygularını anlamakta zorluk çekme,

Akranlar ile arkadaşlık ilişkisi kuramama,

Konuşmayı öğrenmekte güçlük çekme veya konuşamama,

Sohbete başlamakta veya bir sohbeti sürdürmede zorluk çekme,

Sürekli olarak aynı şeyleri tekrarlamakta diretme,

İmaları, esprileri ve karşıdaki kişinin söylemek istediklerini anlamada zorlanma.

Yukarıdaki belirtilerin bir veya birkaçının görülmesi, otizm veya farklı nörogelişimsel ya da psikiyatrik hastalıkların habercisi olabilir. Bu nedenle bu belirtilerin gözlendiği bireyler muayene amaçlı sağlık kuruluşlarına ya da uzmana başvurmalıdır.

SAVANT SENDROMU NEDENLERİ NELERDİR?

2004 yılına dek Savant Sendromu'nun nedenleri hakkında herhangi bir bilgi ve varsayım ortaya atılmamıştır. 2004 yılı itibariyle konuya ilişkin araştırmalar artmış, bununla birlikte bazı araştırmacılar tarafından Savant'ın genetik yapıdaki bir değişiklikten kaynaklandığı öne sürülmüştür. Bilim insanları söz konusu gen yapısı değişikliklerinin beynin sağ yarım küresinde ortaya çıkan bir değişimin telafi edilmesine yönelik olarak sol yarım kürede bir hasar oluşturması şeklinde geliştiği dile getirilmiştir. Bu düşünceler henüz bilimsel anlamda kanıtlanabilmiş değildir ve dolayısıyla sendromun gelişim nedeni üzerindeki araştırmalar halen devam etmektedir. Otizmli bireyler, Savant Sendromu'nun gelişimi konusunda en yüksek olasılığa sahip olan grupta yer alır. Otizm, tıpkı Savant Sendromu gibi nedeni henüz tam olarak belirlenememiş olsa da genetik faktörlerin önemli bir role sahip olduğu düşünülen bir gelişimsel bozukluktur. Erkek çocuklarda otizm görülme olasılığı kız çocuklarına oranla 4-5 kat daha fazladır. Savant Sendromu'na en sık neden olan otizmin gelişim nedenleri arasında sayılabilecek faktörler ise şunlardır:

Doğum öncesi dönemde annenin korku, panik, stres ve duygusal karmaşa içerisinde olması,

Doğum sonrasında ebeveynlerin aşırı meşguliyet nedeniyle çocuğuna yeterince vakit ayırmaması,

Çocukların yalnız bırakılması ve aşırı derecede televizyon izlemesi,

Aileden gelen genetik miras.

HALİL KÖKEN

Dip TES No:31004

Yorum Yazın

E-posta hesabınız sitede yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar ile işaretlenmişdir.